Prenta mivikudaginn 19. september kl. 15:27 af www.magnusthor.is

1. desember 2017 13:16

Bkarkafli r Vargld vgasl

Forsa kpu bkarinnar. Smelli hana til a skoa snishorn af Vargldinni.

sland var eitt mikilvgasta vgi Bandamanna egar staan seinni heimsstyrjldinni var sem tvsnust 19401942.

 

uru miklir atburir sem fust me msu mti saman vi sgu jarinnar.

 

N bk mn sem ber heiti Vargld vgasl frsagnir tengdar slandi r seinni heimsstyrjldinni greinir fr nokkrum slkum ttum.

 

-          Bretar nu glnjum skum kafbti undan Suurlandi sla sumars 1941, tku hfnina til fanga og fru btinn til Hvalfjarar. Astaan slandi var lykillinn a v a etta tkst.

 

-          Fyrsta sjorrusta strsins var h undan Hornafiri byrjun vetrar 1939. Hundruum manna var sltra.

 

-          Mesti skipskai sgu Bretaveldis var er bresku lisflutningaskipi var skkt vi Frakkland jn 1940. Nokkrum dgum fyrr flutti skipi fyrstu bresku hermennina til slands.

 

-          Vigeraskipi Hecla kom glntt til slands jl 1941 og l Hvalfiri. skur kafbtur skkti skipinu sar og hlaust af miki manntjn.

 

-          Hernm slands hafi djpst hrif slensk brn. Valinkunnir slendingar sem lust upp Vesturlandi rifja upp reynslu sna af strsrunum mtunarrum bernsku og sku.

 

Me v a smella hr "meira" m lesa upphaf V. ttar bkarinnar ar sem essir menn segja fr nokkrum af minningum snum fr essum rlagatmum sgu slands.

 

 

V. ttur

Hernm hugum ungra drengja - minningabrot

 

  

Breskir hermenn skotfingum me riffla sna og skotfri sem liggja jrinni vi hli eirra. baksn m sj slenska bndur hlaa torfveggi. Hr mtast einni ljsmynd aldalng verkmenning til sveita slandi og hernaarmenning strveldis.

 

Hernmsrin slandi hafa lngum veri minnist hugum margra slendinga sem lifu essa tma. Hr verur gripi niur minningar nokkurra manna sem voru drengir ea unglingar hernmsrunum og lust upp vi sunnanveran Hvalfjr og Suurnesjum. etta eru eir Bjrn Sigurbjrnsson erfafringur, Frijfur Bjrnsson lknir, Jn Fr. Sigvaldason bifreiasmiur, lafur lafsson landlknir og Sigurjn Vilhjlmsson flugvirki. Rtt var vi Frijf gst 2106 en Bjrn, Jn, laf og Sigurjn september 2017.

 

 

Eins og raki hefur veri a hluta til III. tti essarar bkar gekk miki Reykjavk egar Bretarnir komu og hernmu sland ma 1940 (sj bls. 136143).

 

Bjrn Sigurbjrnsson erfafringur dvaldi um sumur strsrunum a Kiafelli Kjs og hafi ga yfirsn aan samt Fririki brur snum yfir ytri hluta Hvalfjarar. eir brur njsnuu um herskip bandamanna, teiknuu myndir af eim og fru upplsingar til bkar.
g man eir komu ennan dag me byssur og byssustingi Austurbjarskla og inn stofu, ar sem vi vorum rija bekkjar kennslustund og rku okkur t. Stefn Jnsson, kennari og rithfundur, sem skrifai meal annars barnabkurnar um Hjalta litla, var kennari okkar. Hann tk essu af stillingu. a var ekki kennt meira etta vori v eir tluu a taka sklann sem bkist fyrir herinn. Vi krakkarnir vorum gilega fegin v a voru a koma vorprf. eim var aflst og vi fengum a fara sjlfkrafa og n prfa upp nsta bekk, segir Bjrn Sigurbjrnsson fr Kiafelli Kjs. Hann menntai sig sar lfsleiinni sem erfafringur og gegndi meal annars stu forstjra Rannsknarstofnunar landbnaarins og var runeytisstjri Landbnaaruneytinu. arna var hann nu ra gamall.

 

Frijfur Bjrnsson, sar lknir, er fddur 1930. Hann bj Reykjavk. ennan fagra madag var komi a strum fanga lfi hans. Frijfur tti fyrsta sinni a fara einn a heiman. g var skp ltill, aeins nu og hlfs rs gamall. Foreldrar mnir hfu kei a senda mig sveit a Oddsstum Lundarreykjadal Borgarfiri. ar skyldi g vera allt sumari. Foreldrum mnum var meinilla vi stri og seinna mti hernminu. essum tma tldu au ekki koma til greina a barn vri Reykjavk ar mikil vissa rkti og jafnvel von v a sland drgist stri og rsir yru gerar binn.

 

Frijfur Bjrnsson lknir sigldi me herliinu me Laxfossi upp Akranes hernmsdaginn 10. ma 1940.
N var runnin upp s stund a Frijfur skyldi fara sveitina. ennan dag tti g a fara me flaskipinu Laxfossi yfir Faxafla til Akraness og fram til Borgarness lei sveitina. Borgarnesi tlai kunningjaflk a taka vi mr og senda mig fram daginn eftir me mjlkurblnum upp Lundarreykjadal. egar skipi var a bast til brottfarar fr Reykjavk var herinn egar stiginn land Reykjavkurhfn. a voru herskip ytri hfninni og hermenn t um allt. Einhverjir eirra tku sr far me Laxfossi upp Akranes ar sem eir tluu a hernema binn.

 

S sjn a horfa hermenn me alvpni brenndi sig vitund barnsins enda hfu slkir menn blessunarlega ekki sst slandi. etta voru ungir Bretar. g man alltaf a eir voru me gasgrmur um hlsinn. leiinni yfir Faxaflann horfi g fa sig a setja r yfir andlitin.

 

arna voru Bretar lei yfir flann upp Akranes til a tryggja yfirrin yfir Hvalfiri. eir geru sr grein fyrir mikilvgi fjararins sem skipalgis og ttuust a jverjar reyndu landtku ar ef svo fri a eir birtust me innrsarher vi landi. Af essum skum var mikilvgt a koma herflokkum fyrir vi fjararmynni bi noran- og sunnanmegin. Um 120 manna undirfylki hermanna hafi fengi etta verkefni. a skipti sr rj hpa. Einn eirra fr me Laxfossi upp Akranes mean tveir eirra hldu upp Kjalarnes og inn Hvalfjr. annig ku um 70 menn blalest um hdegisbil t r Reykjavk, gegnum Mosfellssveit, fyrir Kollafjr upp Kjalarnes og inn fjrinn. essir blar voru teknir leigu hj Bifreiast Steindrs enda fylgdu engir herblar fyrstu hermnnunum sem stigu land Reykjavk.

 

Jn Fr. Sigvaldason bifreiasmiur bj me fjlskyldu sinni tkoti skammt innan vi Taskar.
Jn Fr. Sigvaldason, fddur 1929, og sar bifreiasmiur, bj me fjlskyldu sinni tkoti Kjs. Brinn stendur rtt innan vi Taskar. etta skar er fyrir ofan suurmunna Hvalfjararganga dag og um a liggur jvegurinn Hvalfiri. Jn segist muna a vel egar fyrstu hermennirnir birtust Hvalfiri strax a morgni hernmmsdagsins. egar Bretarnir komu 10. ma 1940 vorum vi ti hlai. Vi heyrum bl og sum a vrubll kom akandi og fr hgt. Eftir sm stund birtust svo tveir menn ftgangandi hinni fyrir ofan binn. g hlt a etta vru smamenn komnir a sinna streng sem l arna yfir. En etta voru sennilega fyrstu hermennirnir sem komu Hvalfr ennan hernmsdag. eir hldu fram innr og voru sjlfsagt eins konar knnunarleiangri ur en herflokkarnir kmu sar ennan sama dag.

 

lafur lafsson landlknir lst upp Brautarholti Kjalarnesi ar sem herlii hreirai um sig til a vakta skipaumfer Faxafla og a Reykjavk og um Hvalfjr.
strblinu Brautarholti utar Kjalarnesi bj lafur lafsson sar landlknir samt foreldrum snum og systkinum. Foreldrar hans au lafur Bjarnason og sta lafsdttir stu jrina. lafur er fddur 1928 og var 11 ra egar Bretar stigu land. Fr Brautarholti er gott tsni suur til Reykjavkur.

 

eir komu siglandi a landinu um ntt og vi sum skipin sundunum vi Reykjavk egar vi frum ftur ennan dag. Fair minn var miki fundum Reykjavk. Hann var formaur samtaka bnda og tti bl. Hann fr binn til a sinnna erindum klukkan nu ennan morgun. Seinna um daginn ku fyrstu blarnir me hermenn hla Brautarholti. eir voru bara komnir me fjra ea fimm bla og gengu arna um, segir lafur.  

 

Mamma var heima me okkur brnin. arna var lka rsmaur okkar sem ht Alexander rnason og var r Grindavk auk fleira vinnuflks. Hann var mmmu til halds og trausts. Hn hringdi pabba sem var kominn til Reykjavkur og sagi honum fr v a hermenn vru komnir Brautarholt. Vi vorum svo heppin a hj okkur var danskur furmeistari til a sj um fjsi hj okkur sem var strt og taldi eina 60 til 70 nautgripi. Pabbi hafi alltaf slka menn hj okkur. essi furmeistari ht Georg og var dltill vintramaur sem hafi fari va og reynt mislegt. Mean annars hafi hann veri selveiimaur Grnlandi tv r. g man a mamma rfri sig vi Georg og hann sagi: Auvita, eir tla a byggja hr bragga vi kirkjuna til a f vernd af henni v eir telja a jverjar muni ekki varpa sprengjum a kirkjunni. Georg taldi a Bretar vru komnir Brautarholt til a leita a astu fyrir bir ea herst Kjalarnesi. Brautarholti var hins vegar ekkert hsni lausu, jrin fullum rekstri og sumar vndum. Svo talai Georg vi pabba sma arna sar um daginn og kom fram hugmyndin um a benda Bretum a a vri laust hsni Arnarholti sem var skammt fr Brautarholti. ar voru mikil hs sem stu au. Thor Jensen athafnamaur, sem rak mjlkurbi Korplfsstum, hafi keypt Arnarholt af pabba og notai a sem sumarb fyrir mjlkurkrnar sem voru fluttar fr Korplfsstum Arnarholt. arna var enn svo snemma sumars a krnar voru ekki komnar. Bretunum var bent Arnarholt og eir fru anga. San tluu Bretar sjlfsagt vi Thor Jensen og fengu inni ar v krnar komu aldrei fr Korplfsstum etta sumar. Arnarholt var a herbkist en Bretar hfust strax handa vi a koma upp varstvum, virkjum og hsakosti sem voru braggarnir.

 

lafur segir a bresku hermennirnir sem fyrstir ku hla a Brautarholti hafi komi vel fyrir. etta voru myndarmenn. Nfrndi okkar rhallur Vilmundarson, sar prfessor sgu vi Hskla slands, var staddur hj okkur. arna var hann Menntasklanum Reykjavk og kunni ensku. Hann talai vi Bretana og sagi okkur eftir a eir tluu Oxford-ensku. etta voru landgnguliar breska flotans, svokallair Royal Marines, menn r ri stttum Bretlands sem tku landi ennan dag. Sar etta sumar hurfu eir braut og stainn komu Cockneyjarnir svoklluu en a voru strkar r alustttum, einkum ftkrahverfum strborganna, sem tluu allt ruvsi ensku. rhallur sem var enn hj okkur , var alveg klr v, og sagi sjlfur vi okkur egar hann var a reyna a tala vi essa strka sinni menntasklaensku: etta er alveg skiljanlegur andskoti.

 

Breskur foringi gengur me mnnum snum um skotgrafir sem eir hafa grafi grennd vi bjarsti Brautarholti Kjalarnesi. Bjarhsin eru fjr og svo Esjan.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Heimilisflki Brautarholti ttai sig fljtt v a Bretar litu Hvalfjrinn sem mikilvgan sta. Eitt a fyrsta sem eir geru var a setja upp trjdrumba ti Framnesinu svokalla fremst Kjalarnesi sem ttu a lta t fyrir a vera fallbyssuhlaup. annig reyndu eir a blekkja jverjana sem komu fljgandi yfir nesi njsnaleingrum. Seinna komu Bretar svo me litla fallbyssu sem eir settu upp Msanesi nean vi Brautarholtsbinn. Hn vsai t Faxafla. eir settu lka va upp vgi og varstvar Kjalarnesi til a fylgjast me umfer landi, sj og lofti. Eitt helsta vgi eirra Brautarholtsjrinni var Borginni svoklluu sem er klettaborgin vestur af bjarstinu. aan var gott tsni yfir Kjalarnesi, mynni Hvalfjarar, t Faxafla og a sundunum Reykjavk.

 

Samskiptin vi hernmslii

 

llu umstangi Breta vi a koma upp astu og vrnum utanvert Kjalarnesi fylgdi miki ni. Herinn urfti lka ak yfir hfui og leit allan hsakost hru auga. Til a mta rfum fyrir hsni var hafist handa vi a reisa bragga Brautarholti.

 

essu fylgdi svo miki brambolt, vesen og lti a vi fjlskyldan fluttum okkur um set fr Brautarholti arna fyrsta hernmssumari. Vi eftirltum barhsi hermnnunum en bjuggum stainn sklahsinu Klbergi Kjalarnesi. Vinnuflki var hins vegar fram Brautarholti. San frum vi bara daglega milli Klbergs og Brautarholts annahvort gangandi, randi ea akandi til a sinna drahaldinu, heyskap og rum bstrfum. Um hausti voru Bretarnir bnir a byggja sna bragga og vi fengum hsi aftur. a var hrilegu standi. Hermennirnir hfu gengi svo illa um, ekki sst Cockneyarnir. a var a framkvma strviger hsinu en breska herstjrnin greiddi kostnainn af v. Pabbi var lka a koma upp minkabi egar Bretarnir komu. a var a leggja a niur vegna ess a herinn olli svo miklu ni me skothr og ltum. etta fkkst btt. Bretarnir greiddu lka btur vegna ess a miki avarp Andrsey, sem er vi Kjalarnesi norur af Brautarholtsbnum, spilltist. arna hafi pabbi alltaf konur eynni vi dntekju og fengust allt upp 70 pund ri. etta lagist alveg af strinu. eir voru a skjta yfir eyna og fldu kollurnar. g veit a pabbi fkk lka btur fyrir etta, segir lafur lafsson.  

 

Jn Fr. Sigvaldason fr tkoti segir a nttrfar vi Hvalfjr hafi mtt la fyrir flotaumsvifin firinum strsrunum. a var mikill saskapur af essari skipaumfer um fjrinn. Fjrurnar voru stundum svartar af olu og mikill fugladaui. Allt arvarp Hvalfiri eyilagist. a var mikill skai a v. Minni herskipin tku olu r oluskipum legunum inni Hvalfiri og eflaust hefur fari ola sjinn.

 

Breska orrustuskipi Duke of York var einn eirra bryndreka sem slenskir strkar vi Hvalfjrinn ekktu sjn. Hr liggur skipi vi Hvtanes me Reynivallahls bakgrunni. Duke of York hlaut frg tkum um shafsskipalestirnar, sj nnar bkina Nvgi norurslum eftir hfund essarar bkar.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

a var ekki bara ola sem fr fjrinn. Miki af alls kyns varningi rak fjrur. etta var lkast til mislegt sem menn hfu kasta fr bori skipunum ea hreinlega misst sjinn. Vi Fririk brir minn fundum til dmis fjlmargar reykjarppur fjrunum. Vi brum etta heim en ttum ekkert tbak r. Vi leystum a me v a reykja urra hrossataskggla eim, segir Bjrn Sigurbjrnsson Kiafelli og hlr vi endurminninguna.  


Til baka

Senda Facebook


SENDA ÞESSA FRÉTT Í TÖLVUPÓSTI

Netföng viðtakenda:


  

Skilaboð

Hva er 2+3?

Nafn sendanda:


yfirlit bloggs